Emoties

8 april tot 28 april

Dagboeken

en andere intieme schrijfsels


Liza, 57 jaar, Ommen

Dag 24 van thuis zijn
Het is vroeg, heeeel vroeg! (04.30 uur). Ik dacht, laat ik eens opstaan om de super moon te aanschouwen. Half hangend uit mijn dakraam, zoekend naar Mr. superman himself. En dit zou hem dan moeten zijn? Krachtig en statig aan de horizon. Een lichtpunt aan de hemel in deze bizarre tijd. Was ‘ie maar zo magisch dat hij in één keer het virus weg kon stralen hier op onze planeet.

Wat gebeurt er toch in het heelal? Even lijkt het alsof ik in de maan een gezicht zie die me zegt: “Ga maar weer slapen, het is goed”. Dat doe ik dan maar. Straks maar wat langer blijven liggen. Nu hopen op een mooie superdroom. Welterusten………

Later die dag…
Mijn dag kan niet meer stuk door een mooie “selfmade” kaart die ik net ontving van mijn 90-jarige moeder. Ze is al weken alleen in huis, maar toch nog positief ondanks alles.

Wakker worden naast I. is best heel fijn. Werken gaat wel goed, maar om 3 uur moet ik eruit. Rondje door de stad gelopen, bij P. & M. een puzzel omgeruild en op gepaste afstand een wijntje gedronken. Gek, met zo’n afstand ertussen, maar ook fijn. ’s Avonds sporten met m’n quarantainemaatje over zoom.

Waar zijn we zonder de ander?

Tussen de bedrijven van het maken van twee afleveringen van ‘Medialogica kort’ door breng ik mijn zeven maanden oude katje naar de dierenarts voor een ingreep die ervoor moet zorgen dat hij geen nageslacht meer zal kunnen verwekken. 

Mijn katje is mijn troost in deze lange dagen van sociale abstinentie. Hij stilt mijn huidhonger, want hij is de enige nog die mij mag aanraken en vice versa. Gelukkig is hij een vrijdoos en bovendien heel speels. Hij ziet in mij een soortgenoot en bejegent mij zoals hij een andere kat zou bejegenen: wrijft tegen mijn benen, geeft me kopjes, gaat tegen me aan liggen en likt me schoon.

Ik op mijn beurt moet oppassen dat ik hem niet als medemens ga zien, want ik betrap me erop dat ik zo nu en dan tegen hem begin te praten alsof hij zou begrijpen wat ik zeg. Zeker nu hij soms lijkt te antwoorden, met veelsoortige korte of langere miauwtjes. Mijn kat is ook nogal een kletskous.

Nieuwe normaal
Dat klinkt natuurlijk allemaal heel schattig, maar de waarheid is dat ik zo langzamerhand mijn vrienden danig begin te missen. Ik kijk echt uit naar het moment dat ik ze weer in de armen kan sluiten en tegen me aan kan drukken. Ik schrok dus nogal toen ik de premier dinsdag hoorde zeggen dat de ‘anderhalve meter-samenleving’ voorlopig het nieuwe normaal is.
Ik ben niet iemand van feesten en partijen en heb mijzelf altijd beschouwd als iemand die heel goed alleen kan zijn, maar hiervan raakte ik even behoorlijk in de war. Wie ben ik zonder mijn vrienden?

Behoefte aan een nest
Psycholoog Paul Verhaeghe schreef dat persoonlijke identiteit een sociale constructie is: het resultaat van een voortdurende interactie met de sociale omgeving, waarbij het zelfbeeld van de mens grotendeels een reflectie is van het beeld dat anderen van hem vormen. We hebben de ander nodig om te zijn wie we zijn en ‘waar de groepssamenhang wegvalt, wordt de identiteit zwakker.’ Dat belooft dus wat.
Het is duidelijk dat Ik het voorlopig met mijn katje zal moeten doen. Ergens begint een vaag gevoel van spijt de kop op te steken dat ik hem heb laten castreren. Ik vrees dat het niet lang meer zal duren voordat ik behoefte krijg aan een heel nest vol van die zacht snorrende, dubbelgepuntmutste, knipogende, zijdezachte, vadsige spring-in-‘t-veldjes. Nou ja, dat blijft natuurlijk toch behelpen.

Uit de coronadagboeken van human.nl

Dag 25 van thuis zijn

Onzichtbaar
Strijden tegen iets wat onzichtbaar is. Hoe raar is dat. Je ziet het niet, je hoort het niet, je voelt het niet. Maar het is er wel. En voor je het weet, heeft dat onzichtbare je te pakken. Je kunt dan ook niet voorzichtig genoeg zijn. Was ik maar onzichtbaar, zodat deze boosdoener niet weet waar ik ben. Waren we allemaal maar onzichtbaar voor dit virus. Dan konden we ons leven weer leven.

Helaas werkt het niet zo en moeten we het doorstaan, totdat het weer in het onzichtbare verdwenen is.

Half 6 wakker. Last van m’n longen? Borstkas?

Verder geslapen en om 9 uur wakker worden. Hele dag nauwelijks werk gedaan, maar wel gewandeld, met de PV gevideocalld, met S. gevideosport, tutorial van Sa., en foto’s uitgezocht 😊.

Dag 25 van thuis zijn

Bomenjacht
Niet op berenjacht, maar op bomenjacht.
We moeten onszelf zien te vermaken in deze tijd van thuis zijn. Naast het thuis werken, is het ook fijn af en toe een frisse neus te halen. Gelukkig kan dat hier in de omgeving prima zonder ook maar iemand tegen te komen. De enigen die we tegen komen, zijn bomen. Heel veel bomen. Toch wel een raar idee dat je een soort van “bang” moet zijn van mensen.

Maar ja, voor zolang het nodig is, blijven wij één met de bomen en gaan we op zoek naar de meest bijzondere exemplaren. Laten we proberen door deze tijd heen te gaan, zoals de bomen die naar het licht groeien.

DGTL digitaal! De hele dag over de Party Chica’s app doen alsof we op een festival staan! Na de boodschappen en werken naar Rianne: wijn verkleden en tentje opzetten. Dit is hetgene het dichtst bij een echt festival (hartje).

Ik mis m’n vriendjes alleen nog een beetje meer…


J. Z-R., 78 jaar, Beverwijk

R. en T. hadden me uitgenodigd om een brunch te gebruiken in hun tuin. Omdat ze de dagen ervoor waren wezen kijken naar een nieuwe badkamer en meubelen, heb ik afgezegd.

Alhoewel ik niet uitging, heb ik me mooi en modern aangekleed. Wat opviel bij bewoners.

‘s Middags in de tuin gezeten met M., die ik al jaren ken van een kunstclub en hier pas is komen wonen. Ze vertelde, dat ze een aanvaring had gehad met een van de bewoners. Ze passeerde te dicht bij.

Even later komt de man aangelopen over de bouwplaten, waar ik over gestruikeld ben en die afgesloten zijn middels een ketting. Schreeuwt over een afstand van 40/50 meter dat ze “een slechte vrouw” is. En stapt zelf over de ketting heen!! We hebben hartelijk zitten lachen.

Matzes met boter en suiker

Ik heb goede jeugdherinneringen aan Pasen. Wij geloofden thuis niet in god en wederopstanding, maar des te meer in de komst van de lente. Dus beschilderden mijn moeder en ik eieren, mocht ik me twee dagen lang tegoed doen aan chocoladepaashaasjes en aten we bij de lunch matzes.

Die laatste gewoonte was een overblijfsel uit de jeugd van mijn vader, die met zijn ouders Pesach vierde ter herinnering aan de uittocht van het joodse volk uit Egypte. Hij mocht ze graag eten met pekelvlees, ik kon mij een jaar lang verheugen op de variant met boter en suiker, die om redenen van opvoeding en gezondheid de rest van het jaar verboden was.

Ook deze zondag eet ik – in m’n eentje, maar traditie is traditie – wederom matzes met boter en suiker en dit jaar is dat helemaal gepast nu Pasen en Pesach bij hoge uitzondering samenvallen.

Urbi et Orbi
Ik luister hoe in een bijkans lege Sint Pieter paus Franciscus het urbi et orbi uitspreekt. Voor de tweede keer in nog geen drie weken, toen hij in verband met de corona crisis christenen wereldwijd opriep om ‘hun stemmen te verheffen naar de hemel’ en het Onze Vader te bidden.

Ik gun ieder zijn geloof. Ik begrijp dat het een bron van inspiratie kan zijn. Van troost ook. En van geborgenheid. Maar dat gebed…

Kwaliteiten schrappen
Wat verwachten al die gelovigen van god? Hoe actief bemoeit hij zich met ons leven? Hoe almachtig en goed is hij? Cultuurtheoloog Frank Bosman verwoordde laatst het dilemma als volgt.

“Je kunt antwoorden: ‘God kan het wel, maar wil het niet.’ Maar dan is God niet goed. Je kunt ook zeggen: ‘God wil het wel, maar kan het niet.’ Maar dan is God niet almachtig. Filosofisch gezien horen ‘almacht’ en ‘algoed’ bij de kwaliteiten van God. Schrap je een van die kwaliteiten, dan praat je niet meer over God, maar over iemand anders.”

Met andere woorden: Als je denkt dat god almachtig is, dan is alles wat er gebeurt op een of andere manier de wil van god. Dat geldt niet alleen voor corona, maar ook voor de sjoa bijvoorbeeld. Dat wil ik niet geloven. Maar als god op afstand van de wereld staat en de wereld z’n gang laat gaan, dan is er geen reden om tot hem te bidden. En evenmin als in het eerste geval om hem te vereren, wat mij betreft.

Ik hoor in gedachte een gelovige vriend zeggen dat ik er niets van begrijp. Dat klopt. Geen nood. Voor mij is Pasen gewoon het feest van de lente en die ontluikt met volle kracht.

Uit de coronadagboeken van human.nl

Dag 29 van thuis zijn

2e Paasdag
Het zijn de kleine dingen die van grote betekenis kunnen zijn.

Voor de buurmeisjes een Paaspakketje gemaakt. Dankbaar waren ze en dat hebben ze kenbaar gemaakt met hun kinderlijke manier door mij een mooie Paastekening te geven. Hoe leuk is dat. Het heeft ze in beweging gezet om dan ook maar tekeningen te maken voor de andere buren en uit te delen voor Pasen. Hoe een klein gebaar iets moois kan brengen.

We zien het nu overal om ons heen in grote en kleine vorm. Gebaren die hartverwarmend zijn. Bloemen worden uitgedeeld, restaurants voorzien voedselbanken, kaarten, beren en harten voor het raam, slaaphotels voor daklozen, hotels worden omgetoverd in verpleegkamers, balkonserenades en noem het maar op.

Laten we vooral doorgaan met al deze grote en kleine gebaren. Het kan een groot verschil maken voor degene die het ontvangt. Het brengt ons samen en geeft een geluksgevoel. Een geluksgevoel wat we allemaal zo goed kunnen gebruiken.

Ik ga mijn Paastekeningen ophangen en genieten van een geluksmomentje.

Dag 30 van thuis zijn

Werk
Vandaag naar het werk geweest. Wat is het toch raar om een soort van “bang” te zijn van je collega’s. Bang te zijn om te dicht in de buurt te komen. Bang om je werkplek in te nemen. Bang om iets aan te raken. De telefoon, het bureau, de stoel, een pen vastpakken, de printer aanraken, de deur openen, een kopje pakken uit de kast, koffie inschenken… Alles is opeens niet meer vanzelf.

Op weg naar huis kom ik langs het tuincentrum. Ooh leuk… bloemetjes voor de tuin… nee, te druk… rij maar door. Aaah, supermarkt. Heb ik echt nog wat nodig? Nee, laat maar. Benzinepomp, nog 2 streepjes… tanken? Ach nee, kan nog wel thuis komen!! En dan opeens onderweg, rij ik achter een begrafeniswagen.

Het hart slaat in mijn keel, emotie. Dit is het dus waarvoor die bangheid is. Ineens dringt het nog meer tot je door. Wie zal het deze keer zijn die opgehaald wordt? Jong of oud…. angstaanjagend.

Weer thuis, pfffff… Geen angst meer. Lekker veilig thuis. En nu maar hopen niet besmet geraakt te zijn van dat ene bezoekje werk. Laat mij maar lekker thuis werken voorlopig.

Wat een rare, onwerkelijke tijd. Niets is meer normaal. We kunnen niet voorzichtig genoeg zijn.
Ik ga thee zetten en mijn dag laten bezinken totdat de realiteit weer even weggezakt is en ik weer lekker kan rommelen in mijn “safe stay home” plek.

De ochtend is lastig motiveren, misschien had ik toch eerst even naar buiten gemoeten. Na de journalclub gaat het beter. Zusje komt langs om spullen op te halen, blijft gek om op afstand te blijven. Einde van de dag eindelijke goeie flow, dus langer doorwerken. Daarna met eten en een tekening op de bank. Hartenstraat kijken.

Kunstzinnige troost
Het IMF voorspelde gisteren dat de Nederlandse economie door de coronacrisis met 7,5 procent dreigt te zullen krimpen. Als de pandemie in de tweede helft van dit jaar tenminste voorbij is, want anders zal de schade nog veel hoger uitvallen.

Dat is, zacht gezegd, een lelijke domper op pogingen tot optimisme, op een moment dat iedere patiënt die een IC-bed voor een gewoon bed mag verwisselen de hoop doet leven dat er op korte termijn een begin kan worden gemaakt met een versoepeling van de vergrendeling.

Bedrijven, horeca en winkels staan te trappelen om weer mensen te ontvangen en zelfs het, wat is kan heten, ‘nieuwe normaal van de anderhalve-meter-samenleving’ lijkt een wenkend perspectief. Maar dan zijn we volgens het IMF nog lang niet op de weg terug. Er is voorlopig geen troost.

Blijvend gewaardeerd
‘Vertel me wat dit leven de moeite waard maakt.’ Deze vraag lag ten grondslag aan de televisieserie van Wim Kayzer waarin kunstenaars, wetenschappers en filosofen twintig jaar geleden reflecteerden op het verband tussen schoonheid en troost.

Hoewel theaters en musea in deze tijden van corona zijn gesloten, worden er overal, vooral via internet, allerlei vormen van kunstzinnige troost geboden. Per mail bereiken me verschillende poëzie-uitwisselingen, musici geven huisconcerten via de sociale media, acteurs van Internationaal Theater Amsterdam en Het Nationale Theater in Den Haag lezen gezamenlijk de Decamerone, en wereldberoemde kunstwerken in o.m. het Rijksmuseum zijn te zien via een virtuele rondleiding.

In het oude normaal werd er nog op de kunsten bezuinigd. Net als op de gezondheidszorg en het onderwijs. Allemaal zaken die geen geld opleveren, maar die nu zo ongelooflijk waardevol blijken te zijn. Hopelijk tast het coronavirus niet ons geheugen aan en wordt dit in het nieuwe normaal en ondanks de economische recessie blijvend gewaardeerd.

Uit de coronadagboeken van human.nl

Dag 31 van thuis zijn

De bloemetjes buiten zetten
Toch maar even de stoute schoenen aangetrokken en plantjes gehaald. Gelukkig was het niet druk in het tuincentrum. Juiste tijd uitgekozen. De zon schijnt weer en het is echt bloemetjesweer. De dag opfleuren en genieten van de kleuren.

Overal zie je nu bloemenacties voorbij komen. Wat is het mooi om daar de dag van iemand mee op te fleuren. De bollenvelden staan in bloei. De Keukenhof is dicht. We kunnen er niet naar toe, dus hoe fijn is het om dan de bloemen bij de mensen te brengen en een glimlach te geven en te ontvangen.

Ik ga mijn dag opfleuren met een bezoekje in mijn tuin en creëer een klein Keukenhofje voor mezelf om elke dag mijn dag op te fleuren. Ik zet de bloemetjes buiten…🌼🌺

Er zijn wat korte lontjes aan het komen.

Loop elke dag rondjes in de tuin en ook rondjes (16) om de kleine fontein. Na 2 rondjes om de fontein kreeg ik de opmerking: “Kan je niet ergens anders gaan lopen? Of ben je zo DOM?”

Vanwege mijn werk heb ik leren observeren en dat is nu leuk om te doen. Mijn motto komt nu goed van pas: Erger je niet, maar verwonder je.

Dag 32 van thuis zijn

Verveling
OK, als de verveling toeslaat is een uitje supermarkt natuurlijk wel een aangename bijkomstigheid.
Flink hamsteren of gewoon de “brood”nodige boodschapjes halen. Toch ben ik steeds weer blij de supermarkt uit te zijn. Want zo relaxed is het niet meer.

Een leuk uitje, nee… boodschappen doen is niet meer leuk. Verplichte eerst gedesinfecteerde winkelwagen (ook al heb je net één belangrijk iets vergeten). Afstand houden van elkaar. Om je heen turen of er niet iemand in de buurt is. Boodschappen inladen, betalen en wegwezen. Daarna thuis weer handen wassen, boodschappen uitpakken en voorlopig zit dit uitje er weer even op.

Om deze boodschappenstress maar een luchtig tintje te geven deze keer maar een filmpje toegevoegd om de verveling even te doorbreken. Ontstressen maar………

Liza postte dit bericht met het filmpje, net als haar andere berichten, op haar eigen Facebook-pagina.

Kritische nieuwsconsumenten?

Nooit krijg ik bozere reacties dan wanneer ik een uitzending heb gepresenteerd, die over complottheorieën gaat. Ook nu weer, na een aflevering van Medialogica Kort vorige week over het vermeende verband tussen 5G-straling en de corona-epidemie.

Bezwaren tegen 5G, het vijfde generatie mobiele netwerk dat meer gegevens met een grotere snelheid en minder vertraging kan transporteren, leven er al langer. Zo zou er te weinig onderzoek zijn gedaan naar de gezondheidseffecten op mensen die elektrogevoelig zijn. En ook op de norm die aangeeft dat het veilig is, is veel kritiek. Nieuw is de relatie die gelegd wordt met corona.

De vriendelijkste theorie is dat de straling van de 5G-masten cellen in ons brein kapot zou maken, of het immuunsysteem zou verzwakken waardoor het virus vrij spel heeft. De meest vergaande is dat een wereldelite met het uitrollen van het 5G-netwerk zou beogen de bevolking te decimeren en via hersenspoeling aan zich te onderwerpen.

Waarheid of leugen?
Gisteren kreeg ik enkele van die kritische reacties toegestuurd. Wat opvalt is dat mensen die in complottheorieën geloven zichzelf zien als kritische nieuwsconsumenten.

Ik citeer uit een van de mails: “Deze zogenaamde complotdenkers zijn alleen maar mensen die wakker zijn, die alle logica en niet logische zaken doorzien en op een rijtje zetten. Die intuïtief weten dat we flink bij de neus genomen worden. Zo flink dat het ons onze vrijheid kost. Onze vrijheid om te gaan en staan waar we willen, ons recht op goede zorg, ons recht op veiligheid, ons recht op gezond voedsel en een gezonde omgeving, vrijheid van meningsuiting, censuur… om er een aantal te noemen.”

Het tiende seizoen van Het Filosofisch Kwintet deze zomer gaat over macht, media en manipulatie. Vragen die we zullen stellen: Hoe onderscheiden we waarheid van leugen? Wie of wat kunnen we nog vertrouwen? Willen we bedrogen worden? En wat staat er op het spel? Ik zou zeggen: allemaal vragen waarin complotdenkers en anti-complotdenkers gelijkelijk geïnteresseerd zijn. Kijken dus!

Uit de coronadagboeken van human.nl

Dag 33 van thuis zijn

Druk
Druk druk druk, iedereen is druk. Er moet van alles gebeuren. De buren links bestraten de tuin opnieuw, rechts wordt een enorm tuinhuis gebouwd, aan de overkant wordt het dakterras opnieuw geverfd, aan de voorkant rijden auto’s af en aan, fietsers, sporters, wandelaars, van alles komt voorbij.

Het lijkt of het leven weer “normaal” aan het worden is. De ongekende rust was tijdelijk. En toch schuilt achter deze drukte het gevaar. De drukte is een schijntje van de druk die in de ziekenhuizen heerst. Het is er nog!

In een moment van besef laat ik de dagelijkse drukte achter me en ga druk zijn met het mooie weer. Hallo stralende dag…. ik ga zen zijn in de zon en laat de drukte van me afglijden.


Marlies, 67 jaar, Utrecht

Lesgeven in tijden van Corona

Ik heb een groepje van 7 dames, waarvan 1 geen hoofddoek draagt die ik vanaf december vorig jaar les geef in Nederlands. 

Dit doe ik in mijn eigen wijk, Overvecht.

Het niveau van Nederlands is van goed kunnen lezen en schrijven, maar niet zo goed praten, tot niet goed lezen en schrijven, maar honderduit babbelen als ze de kans krijgt. Ik geef nu al een paar weken aan 6 daarvan, individueel een half uur per week les via Beeldbellen.

Opeens geef ik niet meer alleen op woensdagochtend les, maar de hele week door; 1 op maandag, 2 op dinsdag, 2 op woensdag en 1 op vrijdag, in principe. Natuurlijk worden lessen vergeten, mensen worden ziek, en die lessen kunnen ingehaald, wat meestal niet gebeurd. Maar ik sta wel 6 tot 7 maal per week in de startblokken. Die zijn ook wel nodig, want individueel les geven op verschillende niveaus op afstand blijkt, na een paar weken vermoeiender dan ik dacht. Het kan nog wennen zijn, maar ik heb het gevoel dat dit niet nog 2 maanden moet duren.

Gelukkig zijn ze alle 6 enthousiast over de methode van lesgeven; beeldbellen via WhatsApp en is het bereik meestal goed. Ze hebben ook vrijwel allemaal goede Gsm’s (om met hun familie in Marokko, Mauritanië, Koerdistan en Somalië te bellen). 

En gelukkig maak ik me maar over één zorgen of dit wel goed gaat. Mazuka kan een stukje vrijwel foutloos lezen, maar kan daarna van geen woord de betekenis geven. Na 2x een half uur proberen en proberen, waar we duidelijk allebei hopeloos van werden, ben ik overgegaan op vragen stellen: “Wat is de kleur van jouw ogen?”, waarna zij deze vraag ook aan mij moet stellen (Die van haar zijn diepbruin, die van mij blauw-grijs). “Wat is de kleur van jouw haar?” (Dat van haar zwart, dat van mij grijs). Hier heb ik een les mee vol gekregen, maar nu moet ik voor aanstaande dinsdag zeker 10 nieuwe vragen hebben, om een half uur vol te krijgen en ik heb nog geen idee……..


Servaas, 53 jaar, Lobith

Vrijheid          

Afgelopen weken had mijn regionale pers nog best veel aandacht voor stokoude gebeurtenissen, evenementen die 75 jaar geleden plaatsvonden: de plaatsgewijze bevrijding van het Duitse juk vanuit Operatie Plunder. Elke dag was er weer een andere plaats die de vlag uit kon hangen, maar was er toch maar weinig feest.

We hadden het ons toch zo anders voorgesteld, het voorjaar van 2020. De winter was lekker nat geweest, dus het grondwaterpeil had zich weer hersteld. De bevrijdingsfeesten konden komen, als afsluiting van ruim een half jaar herdenken dat Nederland weer vrij was. Veel scholieren zouden hun eindexamen doen, zoals nu blijkt een belangrijk ritueel op weg naar volwassenheid. We zouden ons voorbereiden op een schitterend sportseizoen, met ongetwijfeld vele hoogtepunten. We zouden een slag gaan slaan om de aarde te redden met een opzienbarend klimaatakkoord, waar ook nog eens iedereen zich aan zou gaan houden. We zouden ….

Ho stop, ik draaf nu wel heel erg door én heb, voor zover ik weet, niet eens in direct contact gestaan met het minuscule wezentje dat COVID-19 is genoemd. Wezentje? Een virus? Tja, ik weet het ook niet. Lees net op Wikepedia dat een virus zich niet aan de gebruikelijke criteria voor de definitie van leven houdt. Daarmee is het, denk ik, ook geen wezen. Maar van erg grote, wezenlijke, invloed is het wel.

Nog nooit eerder hebben zoveel mensen een beeld gehad van hoe een virus er ongeveer uitziet, zoveel foto’s als er van zijn getoond. Nog nooit is zo effectief het wereldwijde verkeer platgelegd. Nog nooit is er zoveel geld gepompt in steunmaatregelen voor de zorg én voor behoud van de economie.

Wat heeft dit verder te doen met vrijheid, toch de kop van deze blog?

‘De vrijheid van de één mag niet ten koste gaan van de gezondheid van een ander.’

De woorden van onze premier op 21 april 2020. Simpel eigenlijk, klinkt logisch, maar is het ook logisch? Wat houdt dit in? Wanneer gaat iets ‘ten koste’, waar leg je een grens, hoe beïnvloed je elkaar?

Heel veel vraagtekens, net zoals het echte leven op dit moment.

Afgelopen anderhalve maand hebben we al heel veel van onze vrijheden ingeleverd. De vrijheid om te werken, de vrijheid om te reizen, de vrijheid om te knuffelen. Het is gepaard gegaan met een bewonderenswaardige discipline, waarbij menigeen de vrijheid om zelf regels te interpreteren toch ook wel heeft genomen. De overheid heeft hierbij de regie genomen. Niet dictatoriaal, zoals in sommige landen, maar met een beroep op de weldenkendheid van de bevolking. Hierbij zit uiteraard wel een dreiging met sancties, die af en toe ook worden opgelegd. De wens van de overheid wordt hierbij door een grote meerderheid van de bevolking ook wel gedragen, waarmee de bevolking zelf ook de rol van reguleerder van gewenst gedrag op zich neemt. Dit gaat nu grotendeels via de sociale media, want we houden ons goed aan de oproep om thuis te blijven (in ieder geval in mijn woonomgeving). Toch heeft de overheid hier niet genoeg aan. Er moet een app komen om onze gedragingen beter in kaart te brengen. Een app om ervoor te zorgen dat de gezondheid van ons allen zo goed mogelijk geborgd kan worden. Is dit één van de consequenties van het adagium dat de vrijheid van de één niet ten koste mag gaan van de gezondheid van de ander? Een stapje verder in technologische controle op de mens?

Gisteravond kon onze minister-president een heel klein beetje extra vrijheid toekennen, maar de komende maand zullen we nog blijven zuchten onder het thuisblijfjuk, dat hopelijk na 20 mei weer wat lichter gaat worden. De gezondheid van de mens mag niet ten koste gaan van de gezondheid van de economie, of was het dit keer toch anders?

De vrijheid van de één …. 

Servaas is medezeggenschapstrainer. Hij schreef deze tekst voor ornet.nl.

Virus van het pessimisme
Het is dinsdag, dus vanavond is er weer een persconferentie. Al een week lang zindert de atmosfeer van hoop. Hoop op versoepeling van de maatregelen, hoe bescheiden ook. Premier Rutte en de zijnen proberen intussen, om teleurstelling te voorkomen, bij elke gelegenheid die zich voordoet de verwachtingen te temperen, want alles is veel voor hem die niets verwacht.

Het is laveren tussen Scylla en Charybdis: het bieden van enig perspectief voor de korte termijn en voorkomen dat mensen hun terughoudendheid en voorzichtigheid verliezen en daarmee hun bereidheid om hun individuele vrijheid tijdelijk aan banden te laten leggen.

Dat perspectief is belangrijk, blijkt ook weer tijdens de wekelijkse zoomsessie van wat ooit ons dameslunchclubje was. Optimisme en pessimisme wisselen elkaar af. We tellen onze zegeningen: we zijn nog gezond, we zijn minder gehaast, we kunnen skypen en zoomen, het jonge groen ontluikt en het is mooi weer, dus balkon, dakterrasje of stoep bieden nog enige uitkomst voor de behoefte aan frisse lucht en enig sociaal contact op afstand, al was het maar omdat iedere buur of schaarse voorbijganger je toelacht en groet.

Het gemis begint te knagen
Maar het virus van het pessimisme begint zich langzaam een weg te banen naar onze hoofden en harten. Daar bieden mondkapjes en anderhalve meter afstand geen bescherming tegen. Integendeel.

Het gemis van kinderen, kleinkinderen en vrienden begint te knagen, alsook het vooruitzicht van een anderhalve meter-samenleving met alle praktische problemen van dien en de zorg over de economie en de financiën, nu de pensioenfondsen dramatische verliezen hebben geleden, de biljoenen tekorten ons om de oren vliegen of werkloosheid dreigt.

Zo hoorde ik dit weekend dat het toneelstuk, waarmee ik het laatste kwartaal van dit jaar door het land zou reizen, is geschrapt.

Optimist versus pessimist
Het maakt enorm veel verschil of je optimist of pessimist bent, vond filosoof René Gude. “Als je jezelf optimisme aanleert, kan het zijn dat je dingen voor elkaar krijgt waar de pessimist nooit aan begonnen zou zijn.”

Wat dat betreft is er in ieder geval wel werk aan de winkel. Niettemin: Het is zwaar klote, zoals een goede vriend gisteren mailde. En dat mag ook wel eens gezegd.

Uit de coronadagboeken van human.nl

Dag 37 van thuis zijn

Minuutjes
Je hoort het zo vaak. Even stilstaan en nadenken/overdenken. Zo stond de horeca 10 min. stil voor aandacht van hun lockdown. Binnenkort hebben we weer 3 min. stilte voor de herdenking van de oorlog.

In vele landen is het stil op straat. Heel stil.


Minuten, uren en dagen glijden langzaam voorbij. Nog nooit is het zo stil geweest. Wanneer komt de stilte voor alle overledenen van deze pandemie? Als alles voorbij is misschien. Een speciale herinneringsdag zou wel in de geschiedenisboeken mogen ter na gedachtenis van wat dit virus met de mensheid heeft gedaan.


Even stilstaan bij wat er om ons heen gebeurt. Het is maar enkele minuutjes om de realiteit te overdenken. Stilstaan dat deed ik een minuutje tijdens een wandeling in het bos en hoorde daar de realiteit in de natuur.

Neem de tijd om even een paar minuutjes stil te staan bij de realiteit, daarna tikt de tijd wel weer door.

Vijftig procent kennis

Toen bekend werd dat de basisscholen en de kinderopvang weer open zouden gaan, explodeerden enkele groepsapps waaraan ik deelneem. Woorden schoten te kort, de emoji’s met klinkende champagneglazen, wijnglazen, en vlaggen waren niet van de lucht.

Taal doet ertoe, schreef Daan Roovers enkele dagboeken geleden: “Nieuwe woorden geven betekenis aan ‘het nieuwe normaal’ – om nog maar eens zo’n gevleugelde uitdrukking te gebruiken: het nieuwe normaal in de ‘anderhalvemeter-samenleving’.”

Dat taal ertoe doet, zie je ook aan de zorgvuldigheid waarmee premier Rutte eergisteren tijdens de persconferentie zijn woorden koos. Des te meer valt het op als er een nieuwe inhoud gegeven wordt aan een woord uit het ‘oude normaal’: democratie.

Niet aan anderen overlaten
Rutte verdedigde een maatregel – het sluiten van de basisscholen en de kinderopvang – die achteraf niet nodig bleek te zijn. Dat bedoel ik niet als kritiek, fouten zijn onvermijdelijk, zeker daar waar je moet handelen op basis van vijftig procent kennis (wij burgers baseren ons oordeel overigens meestal op veel minder dan vijftig procent kennis). Rutte zag aanvankelijk nut en noodzaak van sluiting niet in. Nu herhaalde hij: “Ik denk dat we toen het goede standpunt hadden, maar de samenleving volgde dat niet. Dat kan in zo’n crisis, dat vind ik ook democratie.”

Hij zei dat al eerder dus ik ga er van uit dat het geen kwestie van vermoeidheid was. Met ‘samenleving’ doelde hij op de onrust onder een deel van de leraren en sommige ouders. Maar democratie is niet zwichten voor de pressie van een belangengroep tegen je eigen inzichten in en die van de deskundigen op wie je zegt te vertrouwen. En zeker niet in crisistijd, dan moet je het besturen niet aan anderen overlaten.

Luisteren naar minderheden hoort erbij, maar belangenafweging en het algemeen belang dienen evenzeer. Gecontroleerd door gekozen volksvertegenwoordigers. En aan dat laatste schort het in deze tijden van crisis juist nogal.

Uit de coronadagboeken van human.nl

‘Ik kan vrijwel niet meer lopen’, zegt Bart. Het is waanzinnig schrikken. Natuurlijk, ik weet dat één van mijn dierbaarste vrienden door die k-diabetes op een dag in een rolstoel zal belanden. Onontkoombaar. Maar het gaat nu wel heel snel… Zomer vorig jaar zomer zijn we nog samen op vakantie geweest – bijna letterlijk met vallen en opstaan. Er zijn dus nog andere (gezondheid)problemen in deze corona-tijd, al lijkt nu iedereen als een konijn in het licht van die stroper te kijken.

Financiële afhandeling gedaan van de radio-interviewmarathon ‘Haarlem105 verslaat corona’. Zo mooi als het was om twaalf uur lang ‘live’ bekende stadsgenoten en mensen uit de wereld van zorg, welzijn en onderwijs te interviewen over de manier waarop we ons met z’n allen teweerstellen tegen de COVID19-crisis, zo vervelend is de bureaucratie en het centengeneuk na afloop.


Mylou zou vanavond in Alkmaar optreden. Iedere keer weer dat ik zo’n voorstelling met een streep erdoor in mijn agenda zie staan, krimpt mijn hart ineen. Hetzelfde geldt voor mijn gecancelde congressen, debatten, whatever. Er gaat door corona zoveel inspiratie, creativiteit en levenslol verloren. Wennen doet het voor geen meter.

Dag 40 van thuis zijn

Dromen
De laatste tijd heb ik steeds weer dromen. En mijn fantasie slaat op hol in die dromen. Zo droomde ik over een wereld die helemaal leeg was. Niets meer… behalve de immense natuur en twee kabouters in een enorme luxe paddenstoel. Tja, in dromen kun je even aan de werkelijkheid onttrekken en jezelf in het onwerkelijke begeven.

Hoe zou het zijn als we weer in een lege wereld moesten beginnen? Zouden we het anders doen? Die vraag blijft nog in het ongewisse. Maar in dit geval zou het een groot kabouterland worden als in een sprookje. Soms is het fijn om even in sprookjesland te zijn. Even uit de werkelijke wereld.

Ik ga weer even naar dromenland en laat mijn fantasie de vrije loop, want daar kan alles. Daar kan de wereld weer gezond zijn.

Anderhalve meter redden we niet. Het wordt hooguit honderd centimeter tussen enerzijds Mylou en mij en anderzijds Jeroen en Elke aan hun eettafel in Amsterdam-Zuid. Zo bang voor corona zijn we nu ook weer niet. Op de één of andere manier kunnen we alle vier maar niet 100% serieus nemen dat we zelf ten prooi kunnen vallen aan de ziekte. Tot nu toe is niemand in onze eigen familie- en vriendenkring getroffen. Gedeelde ergernis over rigoreuze maatregelen die worden getroffen. Niet als het om de medische zorg gaat, wel m.b.t. de miljardensteun voor KLM, het opschorten van de Wet Openbaarheid Bestuur, het financieel stutten van belastingontwijker Booking.com en het secundair verklaren van privacy (nog even en we moeten allemaal aan een app die het de overheid mogelijk maakt ons gaan en staan te volgen).

Daarnet belde Hulya: of wij financiële steun kunnen gebruiken. Heerlijk hoe alles nu op z’n kop komt te staan. Toen ik haar vijftien jaar geleden leerde kennen als journalistiek talent uit Turkije, en zij en Ahmet amper een nagel had om hun kont mee te krabben, kon ik haar bijstaan. Nu onze inkomsten nihil zijn, en hun garage draait als een tierelier, biedt zij ons een lening aan. Gelukkig niet nodig, we hebben reserves. Maar corona heeft dus zo z’n ironische kanten.  

Een ouder echtpaar van over de negentig, die hier op de gang woont, ging op visite bij hun jarige zoon.

Toen ook maar naar R. en T. gegaan. Mijn kleindochter zou ook komen. Was best wel gespannen. Na het eten nieste R. keihard op amper anderhalve meter afstand.

Schrok me rot. Zal blij zijn als het 2 weken verder is.

Een mens lijdt het meest van hetgeen hij vreest, maar nooit komt opdagen. Mag het hopen, dat het zo is.

Met Mylou naar Gerrie’s verjaardagsfeestje-in-minivorm. Vandaag is ze vijftig geworden. Door de virusperikelen kan geen sprake zijn van de grote fuif die ze in gedachten had. We zijn met z’n zessen. Paul heeft violiste Suzanne Groot gevraagd om iets komen spelen voor Gerrie. Suzanne vertelt over een man beneden haar in de flat die zijn moeder verloor door corona. De rouwplechtigheid dreigde een afstandelijke bedoening te worden. Toen de lijkwagen kwam voorrijden, liep Suzanne met haar instrument naar beneden en maakte zij vijf keer een cirkel rondom de zwarte limousine terwijl ze iets toepasselijks van Bach speelde. Het is een tijd vol bijzondere verhalen.

Kwaliteit van leven

Toen ik afgelopen zaterdag boodschappen deed voor mijzelf en mijn buurman, die in meer dan één opzicht behoort tot wat in deze tijd van corona de risicogroep is gaan heten, leek het wel alsof de halve buurt – gemiddelde leeftijd rond de veertig, de andere helft is naar schatting zeventig plus en zat thuis – een voorschot nam op Koningsdag. Het was enorm gezellig. In de rij voor de slager werden, behalve nummertjes, ook kartonnen bekertjes rosé uitgedeeld om het wachten te veraangenamen. Kortom: het was krankzinnig druk. Het is blijkbaar uit met de (al dan niet zelf) opgelegde discipline om thuis te blijven.

Kortzichtig en egoïstisch? Misschien. Onbegrijpelijk? Nee.

Ik hou niet van al die uit de losse mouw opgeschreven rekenmodellen waarin gezondheid tegenover de economie wordt gezet. Ik vind de intentie, de zelfzucht, die eruit spreekt over het algemeen nogal misselijkmakend. De vraag is wel: met wie moeten we op dit moment solidair zijn en vooral: hoe? Er wordt gezegd: met de kwetsbaren uit de samenleving. Wie zijn dat? Ouderen, kinderen, kansarmen. Maar kinderen blijken niet of nauwelijks vatbaar voor het virus, de kansarmen worden het eerst en hevigst geraakt door de huidige en aanstaande economische ineenstorting en veel bejaarden kwijnen nu weg in verpleeghuizen of thuis, snakkend naar contact met familie en, bij eventueel gebrek daaraan, andere mensen in hun nabijheid.

Karakter van solidariteit overwegen?
Gemiddeld leven mensen in een verpleeghuis nog twee of drie jaar. Nu zouden zij daar sowieso zeven maanden lang niemand mogen zien. Willen zij dat? Sommigen verkiezen misschien minder eenzaamheid en wél fysiek contact boven nog een paar jaar leven zonder (een mogelijke besmetting met) corona. Moeten we het karakter van onze solidariteit niet heroverwegen? Niet om economische, maar om humanitaire redenen? De afweging tussen kwaliteit van leven en langer leven maakte in de gezondheidszorg vóór corona tenslotte ook deel uit van de dagelijks praktijk.

‘We varen op zicht’, zei premier Rutte tijdens zijn laatste persconferentie. Ja, dat is duidelijk en zelfs begrijpelijk in deze buitengewone situatie. Maar de vraag is waar we onze blik op richten en of die inmiddels niet te zeer verengd is.

Uit de coronadagboeken van human.nl

Wat gebeurt er met ‘s Nederlands gemoed als corona afneemt? Blijdschap blijft uit. Uit tientallen dagboekfragmenten blijkt juist dat negatieve emoties toenemen, zoals frustratie en angst. Ook journalist Frénk van der Linden deelt zijn dagboeken voor deze analyse.

Angst Vanaf 8 april neemt de druk af op de IC. De toename van sterfgevallen zakt al ruim een week. Maar de cijfers wissen de beelden van volle ziekenhuizen en rijen grafkisten niet van ons netvlies . Als J. Z.-R op 26 april eindelijk haar kleindochter weer ziet, gebeurt er iets onverwachts. ‘Na het eten nieste R. keihard op amper anderhalve meter afstand,’ schrijft ze. ‘Schrok me rot. Zal blij zijn als het 2 weken verder is.’ Ze blijft ongedeerd. De angst waart door alle generaties. Liza schrijft op 9 april: ‘Je ziet het niet, hoort het niet, voelt het niet. Maar het is er wel. En voor je het weet, heeft dat onzichtbare je te pakken. Ze woont in Overijssels dunst bevolkte gemeente, waar twee mensen overlijden aan corona. Ook Maaike focust zich op haar gezondheid. Als ze om half zes ’s morgens wakker wordt, schrijft ze: ‘Last van m’n longen? Borstkas?’ Maar de last komt niet meer terug. ‘Blijf zoveel mogelijk thuis’, is de richtlijn van premier Rutte. Op 14 april gaat Liza toch een dagje naar haar werk. Ze schrijft dat ze ‘een soort van bang’ is voor haar collega’s. ‘Bang zijn om te dicht in de buurt te komen. Bang om iets aan te raken. De telefoon, het bureau, de stoel, een pen, de printer (…). Op weg naar huis kom ik langs het tuincentrum. Ooh leuk…bloemetjes voor de tuin… Nee, te druk… Rij maar door. Aaah, supermarkt. Heb ik echt nog wat nodig? Nee, laat maar. Benzinepomp, nog twee streepjes… Tanken? Ach nee, kan nog wel thuiskomen!! En dan opeens onderweg, rijd ik achter een begrafeniswagen.’ Activiteit Gevoel en gedrag gaan niet altijd hand in hand. Een dag later besluit Liza: ‘Toch maar even de stoute schoenen aangetrokken en plantjes gehaald.’ Uit Haarlem klinken andere geluiden. Frénk van der Linden schrijft: ‘Anderhalve meter redden we niet. Het wordt hooguit honderd centimeter tussen enerzijds Mylou en mij en anderzijds Jeroen en Elke aan hun eettafel in Amsterdam-Zuid. Zo bang voor corona zijn we nu ook weer niet. Op de één of andere manier kunnen we alle vier maar niet 100% serieus nemen dat we zelf ten prooi kunnen vallen aan de ziekte. Tot nu toe is niemand in onze eigen familie- en vriendenkring getroffen.’ Verder schrijft Van der Linden over het gemis aan afspraken, congressen en debatten: ‘Er gaat door corona zoveel inspiratie, creativiteit en levenslol verloren. Wennen doet het voor geen meter.’ Alleen Joke is op haar hoede. Met Pasen spreekt ze af met vrienden, totdat zij erachter komt dat zij hebben gewinkeld van tevoren. Dat vindt ze teveel risico, waarop ze de Paaslunch afblaast.

Festivalliefhebber Maaike blijft ook thuis, met online activiteiten. Ze streamt vanuit huis de corona-variant van het muziekfestival DGTL. Ze zet een tent op in haar woonkamer, schenkt wijn in en Whatsappt met haar vriendinnen. Achteraf schrijft ze:

‘De hele dag in de Party Chica’s Whatsapp-groep doen alsof we op een festival staan! Wijn, verkleden, tentje opzetten. Dit is het dichtst bij een echt festival. Ik mis m’n vriendjes alleen nog een beetje meer.’

Een wandeling, een etentje, meer gebeurt er nauwelijks. De schrijvers zitten in hun eigen hoofd.

Zorgen

Wanneer de verspreiding van het virus inzakt, ontstaat er ruimte voor nieuwe zorgen. Clairy Polak laat dit zien in haar overpeinzingen van 21 april:

‘Het gemis van kinderen, kleinkinderen en vrienden begint te knagen, alsook het vooruitzicht van een anderhalve meter-samenleving met alle praktische problemen van dien en de zorg over de economie en de financiën, nu de pensioenfondsen dramatische verliezen hebben geleden, de biljoenen tekorten ons om de oren vliegen of werkloosheid dreigt. (…) Het is zwaar klote, zoals een goede vriend gisteren mailde. En dat mag ook wel eens gezegd.’

Ze is niet de enige die onvrede uit over de maatregelen.

Ook Frénk van der Linden beklaagt zich:

‘Gedeelde ergernis over rigoureuze maatregelen die worden getroffen. Niet als het om de medische zorg gaat, wel m.b.t. de miljardensteun voor KLM, het opschorten van de Wet Openbaarheid Bestuur, het financieel stutten van belastingontwijker Booking.com en het secundair verklaren van privacy (nog even en we moeten allemaal aan een app die het de overheid mogelijk maakt ons gaan en staan te volgen).’

Als het IMF op 14 april de grootste financiële crisis voorspelt sinds de jaren dertig, merkt ondernemer Servaas op: ‘Nog nooit is er zoveel geld gepompt in steunmaatregelen voor de zorg én voor behoud van de economie. (…) De gezondheid van de mens mag niet ten koste gaan van de gezondheid van de economie, of was het dit keer toch anders?’

En Clairy Polak schrijft:

‘De kansarmen worden het eerst en hevigst geraakt door de huidige en aanstaande economische ineenstorting en veel bejaarden kwijnen nu weg in verpleeghuizen of thuis, snakkend naar contact met familie en, bij eventueel gebrek daaraan, andere mensen in hun nabijheid.’

Volhouden

Het is 21 april als Clairy Polak schrijft dat de ‘hoop zindert’ op versoepeling. Rutte maakt hier korte metten mee: De meeste maatregelen gelden minimaal nog eens vier weken, meldt hij op 21 april. 

‘De vrijheid van de één mag niet ten koste gaan van de gezondheid van een ander.’ Luidt Ruttes verdediging. ‘We kunnen er heel filosofisch over doen. Maar uiteindelijk, als we dat [ons aan de regels houden, red.] niet doen, zal dat virus elke kans aangrijpen om over te springen van de ene persoon op de andere en mensen te besmetten.’

Hij gaat verder: ‘Ik wil zielsgraag kunnen zeggen tegen Nederland: er kan weer veel meer. Maar tegelijkertijd is dat ook heel eng en gevaarlijk.’ 

Komen zijn woorden nog aan? Terwijl Frénk de teugels al laat vieren, zakt Liza weg in verre dromen:

‘Ik droomde over een wereld die helemaal leeg was. Niets meer….behalve de immense natuur en twee kabouters in een enorme luxe paddenstoel. Soms is het fijn om even in sprookjesland te zijn. Even uit de werkelijke wereld. Ik ga weer even naar dromenland en laat mijn fantasie de vrije loop, want daar kan alles. Daar kan de wereld weer gezond zijn.’

Meedoen

Heb je ook geschreven en wil je bijdragen aan Dagboek Corona? Dat kan. Stuur een bericht via het contactformulier of mail naar info@dagboekcorona.nl. Wil je gelijk contact? Bel dan naar 06 46 22 66 64.​
Scroll naar top